Deklaracije na prehrambenim proizvodima

Prilikom kupovine prehrambenog proizvoda često se dešava da ne čitamo deklaraciju, pa se kasnije ispostavi da proizvod nije onakav kakav smo tražili. U većini slučajeva ti podaci su napisani sitnim slovima tako da ih je teško uočiti i pročitati.

Svaki prehrambeni proizvod na tržištu mora imati deklaraciju koja se nalazi na pakovanju. Deklaracija sadrži sljedeće obavezne informacije:

  • naziv hrane,
  • spisak sastojaka,
  • sve sastojke ili pomoćne supstance koje su korišćene u procesu proizvodnje ili pripremi hrane, a mogu izazvati alergije, netolerancije ili su dobijene od supstanci ili proizvoda koji mogu izazvati alergije ili netolerancije i prisutni su u gotovom proizvodu i u promijenjenom obliku,
  • količinu sastojaka ili kategorije sastojaka,
  • neto količine hrane,
  • datum minimalnog trajanja, odnosno upotrebe,
  • posebne uslove čuvanja i/ili upotrebe,
  • naziv i sjedište, odnosno ime i adresu subjekta u poslovanju hranom pod čijim se imenom ili nazivom hrana stavlja na tržište i koji je odgovoran za informacije o hrani, njegovu tačnost i nepromjenljivost,
  • zemlju ili mjesto porijekla,
  • uputstvo za upotrebu ili pripremu za hranu koju nije moguće pravilno konzumirati bez istog,
  • za pića koja sadrže više od 1,2 °% alkohola, stvarnu jačinu alkohola po volumenu,
  • nutritivne vrijednosti.

Obavezne informacije o hrani moraju biti na vidnom mjestu, tako da budu lako uočljive, jasno čitljive i neizbrisive. Informacije ne smiju biti skrivene, prekrivene ili prekinute drugim pisanim ili slikovitim prikazima ili drugim materijalom.

U promet se može stavljati samo hrana sa propisanim nazivom. Propisani naziv je utvrđen posebnim propisima koji se primjenjuju za tu hranu, a ukoliko naziv hrane nije propisan, primjenjuje se naziv hrane propisan u drugoj državi. Ukoliko naziv hrane nije propisan, naziv pod kojim se hrana stavlja na tržište može biti uobičajeni naziv ili opisni naziv hrane, tako da potrošač može da je razlikuje od druge slične hrane. Naziv hrane se ne može zamijeniti sa nazivom koji je zaštićen propisima kojima se uređuje intelektualna svojina, nazivom robne marke ili izmišljenim nazivom.

Na etiketi ili ambalaži prehrambenog priozvoda proizvođač je dužan da navede riječ „sastojci“. Spisak sastojaka hrane uključuje sve sastojke hrane koji se navode prema opadajućem redosljedu u odnosu na težinu izmjerenu u vrijeme njihove upotrebe u proizvodnji hrane.

Spisak sastojaka hrane ne navodi se za svježe voće i povrće, uključujući i krompir koji nije oljušten, rezan ili obrađen na sličan način, gaziranu vodu u čijem se opisu navodi da je gazirana, fermentisano sirće proizvedeno isljučivo od jedne sirovine, pod uslovom da nije dodat nijedan drugi sastojak, zatim sir, maslac, fermentisano mlijeko i pavlaku kojima nijesu dodati drugi sastojci osim mliječnih sastojaka, prehrambenih enzima i mikrobnih kultura neophodnih za njihovu proizvodnju ili u slučaju sira, osim soli, koja je potrebna za proizvodnju svježeg i topljenog sira, hranu koja se sastoji samo od jednog sastojka.

Na spisku sastojaka ne navode se:

  • sastavni djelovi sastojaka, koji su privremeno izdvojeni tokom procesa proizvodnje, a nakon toga ponovo vraćeni u količini koja nije veća od izdvojenog dijela,
  • prehrambeni aditivi i prehrambeni enzimi koji su u određenoj hrani prisutni samo zato što se nalaze u jednom ili više sastojaka te hrane, u skladu sa posebnim propisom o aditivima, pod uslovom da nemaju nikakvu tehnološku funkciju u gotovom proizvodu ili koji se koriste kao pomoćne supstance u postupku proizvodnje,
  • nosači i supstance koji nijesu prehrambeni adititvi, ali se koriste na isti način i u iste svrhe kao pomoćne supstance u postupku proizvodnje i prisutne su u gotovom proizvodu, čak i u izmijenjenom obliku.

Nutritivno označavanje (nutrition labelling) predstavlja bilo koju informaciju na pakovanju namirnice, koja se odnosi na energetsku vrijednost ili na sljedeće nutritijente:

  • proteine,
  • ugljene hidrate,
  • masti,
  • dijetna vlakna,
  • natrijum,
  • vitamine i
  • minerale.

Nutritivno obilježavanje u EU je harmonizovano. Neobavezno je, ali postaje obavezno ukoliko se neka nutritivna tvrdnja (izjava) pojavljuje na pakovanju namirnice ili se koristi za reklamiranje iste. Sve informacije moraju biti jasno vidljive na pakovanju i napisane na jeziku koji potrošač razumije.

Rade Zarubica